महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
अंकुश — रोक, नियंत्रण, प्रतिबंध
अंत — समाप्ति, समापन, अवसान
अंत — समाप्ति, समापन, अवसान, परिणति
अंधपरंपरा — रूढ़ि, कुप्रथा, अंधविश्वास
अंश — भाग, हिस्सा, खंड
अखंड — अविभाज्य, संपूर्ण, अटूट
अग्नि — आग, पावक, अनल, वह्नि
अग्नि — पावक, अनल, वह्नि
अज्ञान — अविद्या, मूर्खता, नासमझी
अज्ञान — मूर्खता, नासमझी, अविद्या
अटल — अविचल, दृढ़, स्थायी
अटूट — दृढ़, अखंड, अविच्छिन्न
अड़चन — बाधा, रुकावट, कठिनाई
अडिग — अचल, अटल, दृढ़
अधिकार — हक़, स्वत्व, विशेषाधिकार
अधिकार — हक़, स्वत्व, विशेषाधिकार
अनावश्यकता – निरर्थकता, अनुपयोगिता, व्यर्थता
अनिर्णय – दुविधा, असमंजस, अस्थिरता
अनिर्णीत — अनिश्चित, असमंजसपूर्ण, अधूरा
अनिवार्य – आवश्यक, जरूरी, अपरिहार्य
अनिश्चित — संदिग्ध, अस्थिर, अव्यवस्थित
अनुकरणशीलता – अनुकरण प्रवृत्ति, नकलभाव, अनुसरण
अनुकरणीय – आदर्श, प्रेरणादायक, अनुसरणीय
अनुकूलता – मेल, संगति, अनुगुणता
अनुकूलन – ढलना, समायोजन, तालमेल
अनुचित — गलत, अवैध, अनुचित
अनुपयोगी — बेकार, निष्प्रयोजन, अकारथ
अनुमान — कयास, अटकलबाज़ी, अंदाज़ा
अनुमोदन — स्वीकृति, मंज़ूरी, समर्थन
अनुमोदन – स्वीकृति, समर्थन, सहमति
अनुरोध — विनती, प्रार्थना, निवेदन
अनुशासनहीन – अव्यवस्थित, असंयमी, उच्छृंखल
अनुशीलन – अध्ययन, अभ्यास, मनन
अनुसंधानपरक – शोधप्रधान, खोजात्मक, अन्वेषणशील
अन्वेषण – खोज, अनुसंधान, तलाश
अपमान — तिरस्कार, अवमानना, बेइज्जती
अपराध — जुर्म, दोष, पाप
अपराध — जुर्म, दोष, पाप
अपरिहार्य – अनिवार्य, टालना असंभव, जरूरी
अपेक्षा — आशा, उम्मीद, प्रत्याशा
अप्रतिम – अनुपम, अद्वितीय, बेजोड़
अप्रत्यक्ष – परोक्ष, अप्रतिभासित, छिपा हुआ
अभिनव – नवीन, नूतन, नवोन्मेषी
अभिलाषा – इच्छा, कामना, आकांक्षा
अभिलाषा — कामना, आकांक्षा, लालसा
अभिव्यक्ति – अभिवचन, प्रस्तुति, प्रकाशन
अभिसरण – एकत्रीकरण, संगम, समागम
अभ्युदय – उत्कर्ष, उन्नति, प्रगति
अभ्युदय — उत्कर्ष, उन्नयन, प्रगति
अमानत — न्यास, भरोसा, धरोहर
अर्थपूर्ण — सारगर्भित, महत्वपूर्ण, उपयोगी
अवगुण – दोष, कमी, त्रुटि
अवचेतन – अचेतन, अंतर्मन, अवचेतना
अवधारणा – विचारधारा, संकल्पना, मत
अवधारणात्मक स्पष्टता – संकल्पना की स्पष्टता, बोध, समझ
अवधारणीय – ग्रहणयोग्य, समझने योग्य, बोधगम्य
अवधि — समय, काल, कालखंड
अवनति — पतन, ह्रास, गिरावट
अवबोध – समझ, बोध, ज्ञान
अवरोध – बाधा, रुकावट, अटकाव
अवरोध — बाधा, रुकावट, अवरोधन
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
अवरोधन — अवरोध, रोक, निषेध
अवलंबन – आश्रय, सहारा, आधार
अवसर — मौका, संयोग, अवसरकाल
अवसर – मौका, सुअवसर, संयोग
अवसाद – निराशा, विषाद, उदासी
अवसान — समाप्ति, अंत, लोप
अवहेलना — अनादर, तिरस्कार, अपमान
अवहेलना – उपेक्षा, तिरस्कार, अनादर
अविचल — स्थिर, अडिग, दृढ़
अविच्छिन्न — अखंड, निरंतर, सतत
अविरल – निरंतर, बिना रुके, सतत
अविराम — निरंतर, बिना रुके, सतत
अविरुद्ध – निर्बाध, अबाधित, निष्कंटक
अव्यवस्थित — अस्त-व्यस्त, बिखरा, असंगठित
अशांत — व्याकुल, बेचैन, अस्थिर
असंगत — अव्यवस्थित, बेतुका, अनुचित
असंगत – असम्बद्ध, बेतुका, अव्यवस्थित
असंगति – विसंगति, विरोधाभास, असामंजस्य
असंतोष – नाराजगी, असंतुष्टि, खिन्नता
असत्य — झूठ, मिथ्या, कपट, भ्रम
असत्य — मिथ्या, झूठ, कपट
असफलता – विफलता, पराजय, नाकामी
असफलता — विफलता, पराजय, हार
असफलता — विफलता, हार, पराजय, नाकामी
असमंजस — दुविधा, भ्रम, उलझन
असली — वास्तविक, प्रामाणिक, सत्य
असहिष्णुता – असहनशीलता, कट्टरता, असहनीयता
असाधारण – विलक्षण, अद्भुत, असामान्य
अस्त — लोप, अंत, अवसान
अस्त-व्यस्त — बेतरतीब, अव्यवस्थित, गड़बड़
अस्थिर — चंचल, डांवाडोल, विचलित
अस्मरणीय – अविस्मरणीय, यादगार, चिरस्मरणीय
अस्मरणीयता – यादगारपन, चिरस्मरणीयता, अमिटता
अस्मिता – पहचान, अस्तित्व, व्यक्तित्व
अहंकार – घमंड, दर्प, अभिमान
आकर्षकता – मनोहरता, रमणीयता, मोहकता
आकर्षण – खिंचाव, मोह, लुभाव
आकलन — अनुमान, मूल्यांकन, गणना
आकस्मिक – अचानक, अनपेक्षित, सहसा
आकांक्षा – इच्छा, लालसा, अभिलाषा
आकांक्षापूर्ति – संतुष्टि, तृप्ति, अभिलाषा-पूर्ति
आकांक्षी – इच्छुक, अभिलाषी, लक्ष्यसाधक
आकाश — गगन, नभ, अंबर, व्योम
आकाश — नभ, गगन, व्योम
आकुल – व्यग्र, बेचैन, आतुर
आकुलता – बेचैनी, व्यग्रता, अधीरता
आकृतिक – रूपात्मक, संरचनात्मक, आकृतिसंबंधी
आक्रमण — हमला, चढ़ाई, धावा
आख्यान — कथा, वर्णन, कहानी
आचारनिष्ठता – सदाचार, नैतिक आचरण, शील
आडंबर — तामझाम, दिखावा, भव्यता
आडंबर – दिखावा, बनावट, पाखंड
आडंबरपूर्ण – दिखावटी, बनावटी, कृत्रिम
आडम्बरिकता – दिखावापन, बनावट, कृत्रिमता
आतंकित — भयभीत, त्रस्त, डरा हुआ
आतुरता – व्याकुलता, उतावली, बेचैनी
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
आत्मनिर्भरता – स्वावलंबन, आत्मसहायता, स्वाधीनता
आत्मबल – मनोबल, साहस, धैर्य
आत्मविकास – आत्मोन्नति, आत्मप्रगति, आत्मसंवर्धन
आत्मविश्लेषण – आत्मपरीक्षण, आत्मचिंतन, अंतर्दृष्टि
आत्मसंयम – संयम, नियंत्रण, धैर्य
आत्मसंशय – आत्मसंदेह, हिचक, अनिश्चितता
आत्मा — जीवात्मा, प्राण, चेतना
आदेश — आज्ञा, निर्देश, हुक्म
आदेश — आज्ञा, निर्देश, हुक्म
आधार — नींव, मूल, आश्रय
आनंद — सुख, हर्ष, प्रसन्नता
आनंदित – प्रसन्न, हर्षित, उल्लसित
आपदा — विपदा, दुर्घटना, संकटकाल
आयोजन — व्यवस्था, कार्यक्रम, प्रबंध
आरंभ — प्रारंभ, शुरुआत, शुभारंभ
आरंभ — शुरुआत, प्रारंभ, शुभारंभ, उद्गम
आलस्य — सुस्ती, प्रमाद, अकर्मण्यता
आलस्य — सुस्ती, प्रमाद, अकर्मण्यता
आलोचना – समीक्षा, टीका, निंदा
आलोचनात्मक – समीक्षात्मक, टीकात्मक, विश्लेषणात्मक
आवश्यक — अनिवार्य, ज़रूरी, अपरिहार्य
आविर्भाव – प्रकट होना, उदय, प्रकाशन
आविर्भाव — प्रकट होना, उदय, प्रादुर्भाव
आवेश — उत्तेजना, वेग, भावुकता
आवेश – जोश, उन्माद, आवेग
आशंका — भय, संदेह, संभावना
आशंका – संदेह, शंका, भय
आशा — उम्मीद, अभिलाषा, आकांक्षा
आश्रय — शरण, सहारा, संरक्षण
आश्वस्ति – भरोसा, तसल्ली, विश्वास
आसक्ति — मोह, आकर्षण, लगाव
आह्लाद – प्रसन्नता, उल्लास, आनंद
इंद्रिय – ज्ञानेंद्रिय, संवेदन, अंग
इंद्रियग्राह्य – अनुभवगम्य, प्रत्यक्ष, संवेदनशील
इंद्रियसुख – भोग, विलास, कामसुख
इच्छाशक्ति – संकल्प, दृढ़ता, इच्छाबल
इच्छाशून्यता – अरुचि, उदासीनता, निष्कामता
इच्छुक – उत्सुक, अभिलाषी, आकांक्षी
इलाज — उपचार, चिकित्सा, दवा
उचित — युक्तिसंगत, सही, उपयुक्त
उत्कंठा — बेचैनी, आतुरता, उत्सुकता
उत्कंठा – व्याकुलता, बेचैनी, आतुरता
उत्कंठित – व्यग्र, बेचैन, अधीर
उत्कर्ष — श्रेष्ठता, उन्नति, चरम
उत्कर्षशील – उन्नतिपरक, प्रगतिशील, विकासोन्मुख
उत्तर — जवाब, समाधान, प्रत्युत्तर
उत्तर — प्रत्युत्तर, जवाब, समाधान
उत्तरदान — स्पष्टीकरण, जवाब, उत्तर
उत्तरदायित्व — जवाबदेही, दायित्व, जिम्मेदारी
उत्पीड़न – शोषण, अत्याचार, दमन
उत्सर्जन – निष्कासन, त्याग, बाहर निकालना
उत्साह – जोश, उमंग, प्रेरणा
उदय — उगना, प्रकट होना, अभ्युदय
उदात्त – महान, उच्चकोटि का, श्रेष्ठ
उदारचित्त – विशालहृदय, दयालु, परोपकारी
उदारता – दानशीलता, विशालता, दिलदारी
उदासी – विषाद, खिन्नता, शोक
उदासीनता — अरुचि, निष्क्रियता, बेरुख़ी
उदासीनता – तटस्थता, निष्क्रियता, बेरुखी
उद्घोषणा — घोषणा, एलान, घोषणा-पत्र
उद्देश्यबोध – लक्ष्यबोध, प्रयोजन-स्पष्टता, मकसद की समझ
उद्बोधन – जागृति, प्रेरणा, संबोधन
उद्बोधनात्मक – प्रेरक, जागृतिपरक, प्रोत्साहक
उद्भव – उत्पत्ति, जन्म, प्रादुर्भाव
उद्भव — उत्पत्ति, जन्म, प्रादुर्भाव
उद्भावना – सद्भाव, शुभेच्छा, कल्याणकामना
उद्यम – प्रयास, उद्योग, परिश्रम
उद्यमशीलता – कर्मठता, उद्योगशीलता, सक्रियता
उद्यमहीनता – अकर्मण्यता, निष्क्रियता, शिथिलता
उन्मुक्त – स्वतंत्र, मुक्त, बेपरवाह
उन्मूलन – नाश, समाप्ति, eradication
उन्मेष – विकास, उत्कर्ष, जागरण
उपकार — भलाई, एहसान, कृपा
उपकार – भलाई, एहसान, परोपकार
उपचार — इलाज, चिकित्सा, निवारण
उपद्रव – उत्पात, अशांति, हंगामा
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
उपयुक्त – उचित, अनुकूल, संगत
उपयुक्तता – संगति, उपादेयता, उपयोगिता
उपयोगितावाद – प्रयोजनवाद, लाभप्रधान दृष्टि, उपयोगपरकता
उपलब्धि – सफलता, सिद्धि, प्राप्ति
उपशमन – शांति, निवारण, शमन
उपशांत – शांत, नियंत्रित, स्थिर
उपसंस्कृति – उपसंप्रदाय, गौण संस्कृति, उपसमूह
उपसंहार – निष्कर्ष, समापन, अंत
उपादेय – उपयोगी, लाभकारी, सार्थक
उपेक्षा — अवहेलना, अनदेखी, तिरस्कार
उपेक्षित – अनदेखा, तिरस्कृत, भुलाया हुआ
उपेक्ष्य – तुच्छ, नगण्य, महत्वहीन
उमंग — उत्साह, तरंग, जोश
उलझन — दुविधा, असमंजस, परेशानी
उल्लंघन – अतिक्रमण, भंग, अवहेलना
उल्लास – आनंद, हर्ष, उमंग
उल्लेखनीय — ध्यानयोग्य, महत्वपूर्ण, विशेष
उष्ण — गरम, तप्त, गरमाया
उष्णता — ताप, गरमी, तपन
ऋतु — मौसम, कालखंड, समय-चक्र
एकनिष्ठ – निष्ठावान, वफादार, समर्पित
एकनिष्ठता – निष्ठा, समर्पण, वफादारी
एकरूपता – समानता, एकरसता, समरूपता
एकाग्रता – ध्यान, तल्लीनता, चित्तस्थिरता
एकीकृत – संयुक्त, समेकित, संगठित
एकीकृत — संयुक्त, समेकित, समन्वित
एलान — घोषणा, उद्घोषणा, ऐलान
एहसास – अनुभूति, भावना, अनुभव
ओज – तेज, प्रभाव, शक्ति
ओज — तेज, प्रभाव, शक्ति
ओजस्वी – तेजस्वी, प्रभावशाली, शक्तिशाली
औषध — दवा, भेषज, औषधि
औषधि — दवा, चिकित्सा, भेषज
औषधि — दवा, भेषज, चिकित्सा
कंटकाकीर्ण – कठिन, बाधायुक्त, जोखिमपूर्ण
कठिन — जटिल, दुष्कर, कठिनतम
कठिनतम – अत्यंत कठिन, दुष्कर, क्लिष्टतम
कठिनाई — समस्या, बाधा, अड़चन
कठिनाई – समस्या, बाधा, संकट
कठोर – निर्दय, सख्त, निष्ठुर
कठोरता – निर्दयता, सख्ती, बेरुखी
कठोरतावाद – कट्टरता, कठमुल्लापन, असहिष्णुता
कण — अंश, रेशा, कणिका
कथा — कहानी, आख्यान, वृत्तांत
कथ्य – कथनयोग्य, अभिव्यक्त करने योग्य, विषयवस्तु
कदाचित् – शायद, संभवतः, कभी-कभी
कपट — दंभ, पाखंड, छल
कपटपूर्ण – छलयुक्त, धोखेबाज, पाखंडी
करुणा — दया, सहानुभूति, ममता
कर्तव्य — दायित्व, फर्ज़, जिम्मेदारी
कर्तव्य — दायित्व, फर्ज़, जिम्मेदारी
कर्तव्यनिष्ठा – ईमानदारी, उत्तरदायित्व, निष्ठा
कर्मठ – परिश्रमी, मेहनती, उद्यमी
कर्मप्रधान – कर्मशील, क्रियाशील, कार्यपरायण
कर्मप्रधान दृष्टि – व्यवहारिक सोच, कार्योन्मुखता, क्रियाशीलता
कर्मप्रधानता – कार्यमुखी दृष्टि, व्यवहारिकता, कर्मनिष्ठा
कर्मसाधना – परिश्रम, श्रमसाध्य प्रयास, तपस्या
कल्याण – भलाई, मंगल, हित
कष्ट — पीड़ा, दुःख, वेदना
काबिलियत — योग्यता, क्षमता, दक्षता
कार्यशीलता — उपयोगिता, क्रियाशीलता, क्षमता
काल — समय, युग, अवधि
कालखंड — युग, अवधि, समयखंड
कालबद्ध सुधार – समयोचित सुधार, चरणबद्ध परिवर्तन, नियोजित उन्नयन
कालसापेक्ष – समयानुकूल, युगानुकूल, प्रासंगिक
कालातीत – शाश्वत, समयातीत, अमर
काल्पनिक — कल्पित, अवास्तविक, मनगढ़ंत
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
कुंठा – हीनभावना, मानसिक दबाव, निराशा
कुंठाजन्य – दमनजनित, अवरुद्ध, दबा हुआ
कुंठित – अवरुद्ध, दबा हुआ, संकुचित
कुप्रथा — बुरी रीति, अंधपरंपरा, रूढ़ि
कुरूप — बदसूरत, विकृत, असुंदर
कुरूप — बदसूरत, विकृत, भद्दा, असुंदर
कुशलता – दक्षता, निपुणता, योग्यता
कुशलप्रबंधन – सुव्यवस्था, दक्ष संचालन, प्रबंधन कौशल
कुशाग्र – तीक्ष्ण, तेजस्वी, प्रखर
कृतज्ञता – आभार, धन्यवाद, उपकार-स्वीकार
कृपा — अनुग्रह, दया, मेहर
कृशकाय – दुबला-पतला, क्षीणकाय, दुर्बल
कोश — निधि, खजाना, भंडार
कौतुहल – जिज्ञासा, उत्सुकता, विस्मय
कौशलयुक्त – निपुण, दक्ष, पारंगत
क्रियात्मकता – कार्यशीलता, सक्रियता, व्यवहारिकता
क्रियान्वयन – कार्यान्वयन, लागू करना, निष्पादन
क्रियाशील – सक्रिय, गतिशील, कार्यरत
क्रियाशीलता — सक्रियता, कार्यशीलता, गतिशीलता
क्रियाशीलता – सक्रियता, गतिशीलता, कार्यपरायणता
क्रोध – गुस्सा, रोष, आक्रोश
क्रोध — गुस्सा, रोष, कोप, आक्रोश
क्रोध — रोष, कोप, आक्रोश
क्षण — पल, लम्हा, क्षणिक समय
क्षमता – योग्यता, सामर्थ्य, काबिलियत
क्षमता — योग्यता, सामर्थ्य, काबिलियत
क्षय — नाश, विनाश, हानि
क्षयशील – नाशवान, नश्वर, क्षणभंगुर
क्षीण – दुर्बल, कमजोर, अल्प
क्षीणता – दुर्बलता, न्यूनता, क्षय
खंड — टुकड़ा, भाग, अंश
खजाना — कोश, निधि, भंडार
खबर — समाचार, सूचना, जानकारी
खिन्नता – उदासी, विषाद, निराशा
गंभीर – संजीदा, गहन, स्थिर
गंभीर विमर्श – गहन चर्चा, गंभीर विचार-विमर्श, चिंतन
गंभीरता – संजीदगी, गहनता, स्थिरता
गंभीरतापूर्ण – संजीदापूर्ण, विचारशील, विवेकशील
गंभीरतामय – संजीदगीपूर्ण, स्थिरचित्त, विचारशील
गंभीरार्थ – गूढ़ अर्थ, निहित भाव, तात्पर्य
गणना — हिसाब, संख्या-निर्धारण, लेखा
गतिशीलता — सक्रियता, चंचलता, गति
गत्यात्मक – गतिशील, चलायमान, सक्रिय
गरमी — उष्णता, ताप, गर्मी
गरीब — निर्धन, दरिद्र, कंगाल
गरीब — निर्धन, दरिद्र, कंगाल, अभावग्रस्त
गहनता – गंभीरता, तीव्रता, गहराई
गुरु — आचार्य, शिक्षक, उपाध्याय
गुरु — शिक्षक, आचार्य, उपाध्याय
गुलामी — दासता, पराधीनता
गुलामी — दासता, पराधीनता, अधीनता
गूढ़ार्थ – रहस्यमय अर्थ, निहितार्थ, अंतर्निहित भाव
गोपनीय — रहस्यमय, गुप्त, निज
गोपनीय – रहस्यमय, निजी, गुप्त
गौरव – प्रतिष्ठा, मान, सम्मान
गौरवमय – सम्मानपूर्ण, गौरवशाली, प्रतिष्ठित
गौरवान्वित – सम्मानित, अभिमानित, गौरवशाली
ग्रीष्मकाल — गरमी, उष्ण ऋतु, गर्मी
घनत्व – सघनता, गाढ़ापन, संकुलता
घनिष्ठ – निकट, अंतरंग, आत्मीय
घर — गृह, आवास, निवास, भवन
घृणा – द्वेष, नफरत, अरुचि
घृणा — द्वेष, नफरत, बैर
घृणा — द्वेष, नफरत, बैर, विरोध
चंचल — अस्थिर, डांवाडोल, उतावला
चंद्र — शशि, इंदु, सोम, निशाकर
चंद्र — शशि, सोम, इंदु
चलन — रिवाज, प्रचलन, परंपरा
चांस — मौका, अवसर, संभावना
चातुर्य – होशियारी, कुशलता, चपलता
चिंतन – विचार, मनन, सोच
चिंतनपरक – विचारप्रधान, मननशील, विश्लेषणात्मक
चिंतनशीलता – मननशीलता, विचारशील स्वभाव, बौद्धिकता
चिंतित — परेशान, व्यग्र, फिक्रमंद
चिंतित – व्याकुल, परेशान, उद्विग्न
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
चिकित्सा — उपचार, इलाज, उपचार-विधि
चित्रण — प्रस्तुति, वर्णन, रूपांकन
चिन्तनीय – विचारणीय, मननीय, विचारयोग्य
चिन्ताजनक – परेशान करने वाला, चिंताप्रद, आशंकाजनक
चिरंतन – शाश्वत, सनातन, नित्य
चिरकालिक – दीर्घकालीन, स्थायी, दीर्घस्थायी
चिरपरिचित – प्रसिद्ध, जाना-पहचाना, सुविख्यात
चिरस्थायी – स्थायी, दीर्घकालिक, शाश्वत
चिरस्थिर – स्थायी, अटल, दीर्घकालिक
चुस्ती — सक्रियता, फुर्ती, स्फूर्ति
चेतना – जागरूकता, होश, बोध
चेतावनी — आगाह, सावधानी-सूचना, इशारा
चेष्टा – प्रयास, कोशिश, प्रयत्न
छल — कपट, धोखाधड़ी, माया
छल – धोखा, कपट, फरेब
छलना – धोखा देना, ठगना, फरेब
छात्र — विद्यार्थी, शिक्षार्थी, शिष्य
छात्र — विद्यार्थी, शिष्य, शिक्षार्थी
जटिल – कठिन, पेचीदा, उलझा हुआ
जटिलतम – अत्यंत दुरूह, अति-कठिन, क्लिष्ट
जटिलता – कठिनाई, पेचीदगी, उलझन
जटिलतापूर्ण – पेचीदा, कठिन, उलझाऊ
जनकल्याण – लोकहित, सार्वजनिक हित, समाजसेवा
जन्म — उत्पत्ति, अवतरण, प्रादुर्भाव
जमाव — ढेर, संचय, संग्रह
जल — नीर, तोय, सलिल
जल — पानी, नीर, सलिल, तोय
जवाबदेही — उत्तरदायित्व, जिम्मेदारी, हिसाबदेही
जागरणशील – चेतन, जागरूक, सचेत
जागरित – सचेत, जागरूक, सजग
जागरूक – सजग, सतर्क, चौकस
जागरूकता – चेतना, सजगता, सतर्कता
जाड़ा — शीत, ठंड, शीतकाल
जिज्ञासा – उत्सुकता, कौतूहल, जानने की इच्छा
जिज्ञासु – उत्सुक, कौतूहली, प्रश्नशील
जिम्मेदाराना – उत्तरदायित्वपूर्ण, कर्तव्यनिष्ठ, सजग
जिम्मेदाराना रवैया – उत्तरदायित्वपूर्ण दृष्टिकोण, कर्तव्यभाव, सजगता
जिम्मेदारी – उत्तरदायित्व, दायित्व, कर्तव्य
जीवन — आयु, ज़िंदगी, जीविका
जीवन — ज़िंदगी, जीवितावस्था, आयु
जुगुप्सा – घृणा, अरुचि, वितृष्णा
जुझारूपन – संघर्षशीलता, साहसिकता, दृढ़ता
जोखिम — खतरा, संकट, आशंका
जोश — उर्जा, उत्तेजना, आवेश
ज्ञान — बोध, जानकारी, समझ
ज्ञान — बोध, समझ, जानकारी
टुकड़ा — खंड, अंश, हिस्सा
ठंडक — शीतलता, शीत, ठंड
डांवाडोल — अस्थिर, विचलित, अनिश्चित
तटस्थ – निष्पक्ष, उदासीन, निर्लिप्त
तटस्थ — निष्पक्ष, निरपेक्ष, उदासीन
तटस्थता – निष्पक्षता, उदासीनता, निर्लिप्तता
तत्परता – सजगता, तत्परभाव, सक्रियता
तथ्य — यथार्थ, सत्य, वास्तविकता
तथ्य – सच्चाई, वास्तविकता, तथ्यात्मकता
तथ्यनिष्ठ – सत्यनिष्ठ, तथ्याधारित, वास्तविक
तथ्यात्मक – वास्तविक, प्रमाणिक, यथार्थपरक
तथ्यान्वेषण – तथ्य खोज, अनुसंधान, जांच
तनाव – दबाव, खिंचाव, मानसिक बोझ
तनिक – थोड़ा, अल्प, किंचित
तन्य – फैलने योग्य, विस्तारशील, लचीला
तपन — उष्णता, ताप, गरमी
तप्त — गरम, उष्ण, दग्ध
तफ़सील — विस्तार, विवरण, ब्यौरा
तर्कसंगतता – तार्किकता, युक्तियुक्तता, औचित्य
ताजगी — नवीनता, स्फूर्ति, ताजापन
ताप — संताप, गरमी, पीड़ा
तार्किकता – युक्तिसंगतता, तर्कबुद्धि, विवेक
तिरस्कार – अवमानना, उपेक्षा, घृणा
तिरस्कारपूर्ण – अपमानजनक, अवमाननापूर्ण, उपेक्षात्मक
तीक्ष्णबुद्धि – कुशाग्र, प्रखरमति, तेजस्वी
तीव्रता – प्रखरता, तेजी, उग्रता
त्याग – बलिदान, समर्पण, त्यक्तता
त्यागी – बलिदानी, संन्यासी, विरक्त
त्रस्त — भयभीत, परेशान, आतंकित
दंड — सज़ा, दण्ड, प्रतिकार
दंड — सज़ा, प्रतिकार, दण्ड
दक्षता — निपुणता, कुशलता, प्रवीणता
दग्ध — जला हुआ, तप्त, भस्मीकृत
दमनकारी – अत्याचारी, उत्पीड़क, क्रूर
दमननीति – उत्पीड़न नीति, कठोर नियंत्रण, दमन
दर्द — पीड़ा, वेदना, कष्ट
दवा — औषधि, भेषज, औषध
दायित्वबोध – जिम्मेदारी, उत्तरदायित्व, कर्तव्यभाव
दिन — दिवस, अह्न, दिवा
दिन — दिवस, दिवा, अह्न
दिव्य — अलौकिक, अद्भुत, विलक्षण
दुःख — शोक, पीड़ा, कष्ट
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
दुःख — शोक, पीड़ा, संताप
दुरभिसंधि – षड्यंत्र, कुटिल योजना, गुप्त चाल
दुराशा — कुत्सित इच्छा, बुरी कामना, कुदृष्टि
दुरूह – कठिन, जटिल, क्लिष्ट
दुर्निवार्य – टालना असंभव, अपरिहार्य, अनिवार्य
दुर्बलता – कमजोरी, असमर्थता, हीनता
दुर्लभ — विरल, अलभ्य, कठिनप्राप्य
दुविधा — असमंजस, उलझन, भ्रम
दुश्चरित्र – बदचलन, अनैतिक, भ्रष्ट
दुष्कर – कठिन, दुर्गम, क्लिष्ट
दुष्प्रभाव – बुरा असर, नकारात्मक प्रभाव, हानि
दूरगामी – दीर्घकालिक, भविष्यपरक, व्यापक प्रभाव वाला
दूरगामी परिणाम – दीर्घकालिक प्रभाव, स्थायी असर, व्यापक परिणाम
दूरदर्शिता – भविष्यदृष्टि, विवेक, सूझबूझ
दूरदृष्टि – सूझबूझ, विवेक, दूरदर्शिता
दृढ़ — अडिग, मजबूत, स्थिर
दृढ़ता – अटलता, मजबूती, स्थिरता
दृढ़निश्चयी – संकल्पित, अटल, दृढ़
दृढ़प्रतिज्ञ – संकल्पित, अटल, दृढ़निश्चयी
दृढ़विश्वास – आस्था, पक्का भरोसा, अटल विश्वास
दृढ़संकल्प – निश्चय, अटलता, दृढ़ता
दृश्यात्मक – दृश्यरूप, प्रत्यक्ष, चित्रात्मक
देश — राष्ट्र, वतन, मातृभूमि
देश — राष्ट्र, वतन, मातृभूमि
द्वंद्व – संघर्ष, टकराव, मुठभेड़
धन — संपत्ति, दौलत, अर्थ
धन — संपत्ति, दौलत, अर्थ, संपदा
धनी — अमीर, संपन्न, धनवान
धनी — अमीर, समृद्ध, संपन्न, धनवान
धरोहर — विरासत, अमानत, निधि
धूल — गर्द, मिट्टी, रज
नदी — सरिता, धारा, नद
नदी — सरिता, नद, तरंगिणी, धारा
नवचेतना – नई जागृति, नवबोध, नवजागरण
नवाचार — नवोन्मेष, अभिनवता, नवीनता
नवीनतम – अद्यतन, नवीन, ताजा
नवीनता — नवता, ताजगी, नवाचार
नवोन्मुख – प्रगतिशील, आगे बढ़ने वाला, नवोन्मेषी
नवोन्मेष – नवाचार, नवीनता, अभिनवता
नवोन्मेषी सोच – अभिनव विचार, रचनात्मक दृष्टि, नवचिंतन
निंदा — आलोचना, भर्त्सना, तिरस्कार
निजी — व्यक्तिगत, स्वकीय, निज
निधि — कोष, खजाना, भंडार
निपटान — निस्तारण, समाधान, समापन
निपटारा – समाधान, समापन, निस्तारण
निपुणता – कौशल, दक्षता, पारंगतता
नियंत्रक — नियामक, नियंत्रित करने वाला, अंकुशकारी
नियंत्रण — संयम, अंकुश, नियंत्रणशक्ति
नियम — कायदा, विधान, विधि
नियम — विधान, कायदा, विधि
नियामक — नियंत्रक, मार्गदर्शक, संचालक
निरंतर – लगातार, सतत, अविराम
निरंतर — सतत, लगातार, अविराम
निरपेक्ष – तटस्थ, निष्पक्ष, निर्लिप्त
निरर्थक — व्यर्थ, बेकार, अर्थहीन
निरवधि – असीम, अनंत, अनवरत
निराकरण — समाधान, निवारण, निपटान
निराकरण – समाधान, निवारण, निस्तारण
निराशा — हताशा, मायूसी, निरुत्साह
निराशा – हताशा, विषाद, मायूसी
निरुद्यम – निष्क्रिय, अकर्मण्य, शिथिल
निर्णायक – प्रभावशाली, अंतिम, महत्वपूर्ण
निर्भीक – निडर, साहसी, बेखौफ
निर्माण — सृजन, रचना, गठन
निर्विवाद – स्पष्ट, निर्विरोध, सर्वमान्य
निवारण — समाधान, उपचार, निराकरण
निषेध — मनाही, रोक, प्रतिबंध
निषेधाज्ञा — प्रतिबंध, मनाही, रोक
निष्कपट – सरल, सच्चा, ईमानदार
निष्कर्षात्मक – समापनात्मक, परिणामसूचक, निष्कर्षप्रधान
निष्कामभाव – निस्वार्थता, त्यागभाव, फलरहित कर्म
निष्क्रियता – जड़ता, अकर्मण्यता, सुस्ती
निष्ठा — वफादारी, निष्ठावानता, समर्पण
निष्पक्षता – तटस्थता, निष्पक्ष भाव, ईमानदारी
निष्प्रभावी – असरहीन, निष्फल, बेअसर
निस्तारण — समाधान, समाप्ति, निपटान
निस्संदेह – निश्चित, अविवादित, स्पष्ट
नीति — सिद्धांत, आचार, मर्यादा
नीति — सिद्धांत, मर्यादा, आचार
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
नेत्र — लोचन, नयन, आंख
नैतिक प्रतिबद्धता – मूल्यबद्धता, नैतिक दायित्व, आचारसंलग्नता
नैतिकतावाद – सदाचार, मूल्यनिष्ठा, आचारवाद
नैसर्गिक – प्राकृतिक, स्वाभाविक, सहज
न्याय — इंसाफ, धर्म, फैसला
न्याय — धर्म, इंसाफ, फैसला
न्यायोचित – उचित, तर्कसंगत, न्यायसंगत
न्यास — ट्रस्ट, अमानत, निधि
न्यूनता – कमी, अभाव, अल्पता
पतन — अवनति, गिरावट, ह्रास
परवर्ती – आगामी, बाद का, अनुगामी
पराकाष्ठा — चरमसीमा, उच्चतम स्तर, सीमा
पराक्रम – वीरता, शौर्य, साहस
परावलंबन – निर्भरता, आश्रितता, सहारे पर निर्भरता
परिकल्पना – अनुमान, संकल्पना, कल्पित विचार
परिणामोन्मुखता – लक्ष्यकेंद्रितता, परिणामप्रधानता, उद्देश्यपूर्ति
परिपक्व – परिपूर्ण, प्रौढ़, विकसित
परिपूर्ण — पूर्ण, संपूर्ण, समृद्ध
परिमार्जन – सुधार, शुद्धि, संशोधन
परिवर्तन – बदलाव, रूपांतरण, परिवर्तनशीलता
परिवर्तन — बदलाव, रूपांतरण, परिवर्त्तन
परिवर्तनीय – बदलने योग्य, परिवर्तनशील, लचीला
परिशुद्ध – शुद्ध, निर्मल, स्वच्छ
परिश्रम – मेहनत, श्रम, उद्यम
परिश्रम — मेहनत, श्रम, उद्योग
परिश्रम — श्रम, मेहनत, उद्योग
परिष्करण – शोधन, परिमार्जन, सुधार
परिष्कृत – सुसंस्कृत, शुद्ध, उन्नत
परिसीमन – सीमा निर्धारण, परिसीमा, सीमांकन
परीक्षा — परीक्षण, जांच, मूल्यांकन
परीक्षा — परीक्षण, मूल्यांकन, जांच
परेशान — व्याकुल, त्रस्त, चिंतित
परेशानी — कठिनाई, संकट, समस्या
परोपकार – परहित, सेवा, उपकार
पर्यवसान – परिणति, अंत, निष्कर्ष
पर्यवेक्षण – निरीक्षण, निगरानी, अवलोकन
पर्याप्तता – पर्याप्तपन, पर्याप्त मात्रा, संतोषजनक स्तर
पर्यावरण — परिवेश, वातावरण, आस-पास
पर्वत — गिरि, शैल, नग
पर्वत — पहाड़, गिरि, शैल, नग
पल — क्षण, लम्हा, समयांश
पाखंड — ढोंग, आडंबर, दिखावा
पीड़ा — वेदना, कष्ट, यातना
पुष्टि — सत्यापन, अनुमोदन, प्रमाणन
पुष्टिकरण — सुदृढ़ीकरण, मजबूती, पुष्टि
पुष्प — सुमन, कुसुम, फूल
पूर्ण — संपूर्ण, परिपूर्ण, पूरा
पृथ्वी — धरा, वसुंधरा, धरती
पृथ्वी — धरा, वसुंधरा, धरती, मही
पोषण — पालन, संवर्धन, पुष्टिकरण
प्रकटीकरण – उद्घाटन, प्रकाशन, खुलासा
प्रकृति — सृष्टि, नैसर्गिकता, स्वभाव
प्रखर – तीव्र, तेजस्वी, ओजस्वी
प्रचलन — चलन, रिवाज, रूढ़ि
प्रचार — प्रसार, उद्घोषणा, विज्ञापन
प्रच्छन्न – छिपा हुआ, गुप्त, परोक्ष
प्रज्ञा – बुद्धि, विवेक, ज्ञान
प्रतिकूल – विपरीत, प्रतिकूलता, उल्टा
प्रतिक्रिया – उत्तर, प्रतिक्रिया-भाव, प्रत्युत्तर
प्रतिबंधात्मक — निषेधात्मक, रोक लगाने वाला, नियंत्रक
प्रतिरक्षा — बचाव, सुरक्षा, जवाबी-रक्षा
प्रतिष्ठित – सम्मानित, मान्य, प्रतिष्ठावान
प्रतीकात्मक – संकेतात्मक, प्रतीक रूपी, लाक्षणिक
प्रत्याभूति – गारंटी, आश्वासन, विश्वास
प्रत्याशा — अनुमान, आशा, संभावना
प्रथा — रीति, चलन, परंपरा
प्रदर्शन — दिखावा, प्रस्तुति, आयोजन
प्रबंध — व्यवस्था, संचालन, प्रबंधन
प्रबंधन — संचालन, व्यवस्था, नियंत्रण
प्रबल – शक्तिशाली, मजबूत, प्रभावी
प्रभाव — असर, छाप, प्रभावशीलता
प्रभावकारी हस्तक्षेप – असरदार दखल, निर्णायक भूमिका, प्रभावपूर्ण कदम
प्रभावक्षमता – असर डालने की शक्ति, प्रभावशीलता, सामर्थ्य
प्रभावशील – असरदार, प्रभावकारी, दमदार
प्रभावान्वित – प्रभावित, असरग्रस्त, प्रभावित
प्रभावोत्पादक – असरदार, प्रभावी, दमदार
प्रमाण — साक्ष्य, सबूत, निशान
प्रयास — यत्न, कोशिश, प्रयत्न
प्रयोजन – उद्देश्य, मकसद, प्रयुक्ति
प्रवणता – झुकाव, रुचि, प्रवृत्ति
प्रवीणता — दक्षता, निपुणता, कौशल
प्रवृत्त – संलग्न, सक्रिय, उद्यत
प्रवृत्तिमूलक – व्यवहारप्रधान, क्रियाशील, सक्रिय
प्रशंसनीय – सराहनीय, प्रशंसा योग्य, वंदनीय
प्रशंसा — तारीफ, सराहना, स्तुति
प्रशस्ति – प्रशंसा, सराहना, गुणगान
प्रश्न — जिज्ञासा, सवाल, पूछताछ
प्रश्न — सवाल, जिज्ञासा, पूछताछ
प्रसन्नचित्त – आनंदित, हर्षित, खुशमिजाज
प्रसार — फैलाव, विस्तार, प्रचार
प्रसार – विस्तार, प्रचार, फैलाव
प्रस्तुतीकरण — प्रदर्शन, रूपांकन, प्रस्तुति
प्राकृतिकता – सहजता, नैसर्गिकता, स्वाभाविकता
प्रादुर्भाव — आविर्भाव, उदय, उत्पत्ति
प्रामाणिक – विश्वसनीय, सच्चा, प्रमाणिक
प्रामाणिक — सत्यनिष्ठ, विश्वसनीय, असली
प्रामाणिकता – विश्वसनीयता, सत्यता, ईमानदारी
प्रार्थना — याचना, आराधना, विनय
प्रासंगिकता – संगति, औचित्य, संदर्भयोग्यता
प्रेम — स्नेह, अनुराग, ममता
प्रेम — स्नेह, अनुराग, ममता, लगाव
प्रेमासक्ति — अनुरक्ति, लगाव, आसक्ति
प्रेरक — उत्साहवर्धक, प्रोत्साहक, मार्गदर्शक
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
प्रोत्साहन – प्रेरणा, हौसला, उत्तेजन
फिजूलखर्ची – अपव्यय, व्यर्थ खर्च, दुरुपयोग
फुर्ती — चपलता, स्फूर्ति, चुस्ती
बनावटी — कृत्रिम, नकली, झूठा
बल — शक्ति, ताकत, सामर्थ्य, जोर
बहिर्मुखता – सामाजिकता, खुलापन, मिलनसारिता
बहिर्मुखी – खुला स्वभाव, सामाजिक, मिलनसार
बहुआयामी – बहुपक्षीय, विविधात्मक, बहुआयामिक
बाध्य – विवश, मजबूर, लाचार
बुद्धि — मेधा, प्रज्ञा, विवेक, मति
बुद्धि — मेधा, विवेक, प्रज्ञा
बुद्धिमत्ता – चतुराई, मेधा, प्रज्ञा
बेचैन — व्यग्र, अधीर, अशांत
बेतुका — निरर्थक, असंगत, अर्थहीन
बेरुख़ी — उपेक्षा, अनदेखी, ठंडापन
बोधगम्य – समझने योग्य, ग्राह्य, स्पष्ट
बौद्धिक – मानसिक, वैचारिक, ज्ञानात्मक
बौद्धिक परिपक्वता – विवेक, प्रौढ़ता, समझदारी
बौद्धिकता – वैचारिकता, मेधा, बौद्धिक गुण
ब्यौरा — विस्तार, विवरण, तफ़सील
भंडार — कोष, संग्रह, निधि
भय — डर, आशंका, आतंक
भय — डर, आशंका, आतंक, त्रास
भयभीत — आतंकित, डरा हुआ, सहमा
भयभीत – डरा हुआ, आतंकित, सशंकित
भव्य — शानदार, दिव्य, ऐश्वर्यपूर्ण
भस्म — राख, राखड़ी, चूर्ण
भ्रमित — उलझन में, विचलित, संशयग्रस्त
भ्रांति — गलतफहमी, भ्रम, मिथ्या
मंत्री — अमात्य, सचिव, सलाहकार
मंथन – विचार-विमर्श, चिंतन, विश्लेषण
मन — चित्त, मानस, अंतःकरण
मनगढ़ंत — झूठा, बनावटी, काल्पनिक
मनाही — निषेध, रोक, वर्जना
मनोदशा – मानसिक स्थिति, भावस्थिति, चित्तवृत्ति
मनोबल – आत्मबल, साहस, हिम्मत
मनोविकार – मानसिक विकृति, असंतुलन, विचलन
मनोवैज्ञानिक – मानसिक, मनोविज्ञान संबंधी, व्यवहारिक
ममता — वात्सल्य, स्नेह, प्रेम
मर्मस्पर्शी – हृदयस्पर्शी, भावुक, संवेदनशील
मर्यादा — सीमा, अनुशासन, शिष्टता
मर्यादा – सीमा, शिष्टता, गरिमा
मर्यादासम्मत – शिष्ट, उचित, नियमसंगत
मर्यादाहीन – असंयमी, उच्छृंखल, निरंकुश
मर्यादित – संयमित, शालीन, सुसंस्कृत
महत्वपूर्ण — आवश्यक, खास, उल्लेखनीय
मांग — आग्रह, अनुरोध, अपेक्षा
माधुर्य – मिठास, कोमलता, सौम्यता
माया — भ्रम, छल, आकर्षण
मार्ग — पथ, रास्ता, दिशा
मार्ग — पथ, रास्ता, सड़क, दिशा
मार्गदर्शन — दिशा-निर्देशन, सलाह, पथप्रदर्शन
मितभाषी – कम बोलने वाला, संयमित वक्ता, अल्पभाषी
मितव्ययिता – बचत, सादगी, संयम
मित्र — सखा, मीत, दोस्त, सुहृद
मित्र — सखा, मीत, सुहृद
मिथ्या — झूठा, असत्य, काल्पनिक
मूलभूत – आधारभूत, प्राथमिक, मूल
मूल्यपरक – मूल्यआधारित, नैतिक, सिद्धांतनिष्ठ
मूल्यहीनता – निरर्थकता, अनुपयोगिता, तुच्छता
मूल्यांकन — आकलन, परीक्षण, जांच
मूल्यांकन – आकलन, परीक्षण, परख
मृत्यु — मरण, देहांत, निधन, अंत
मृत्यु — मरण, निधन, देहांत
मेहर — अनुकंपा, कृपा, रहमत
मोह — माया, आकर्षण, भ्रांति
मौका — अवसर, चांस, संयोग
मौन — चुप्पी, नीरवता, खामोशी
मौलिक – मौलिकता, नवीन, अनूठा
मौलिकता – नवीनता, असलियत, मूलपन
यथार्थ – वास्तविकता, सच्चाई, तथ्य
यथार्थपरक – व्यावहारिक, तथ्याधारित, वास्तविकतावादी
यथार्थवादिता – वास्तविकतावाद, व्यवहारिक दृष्टि, तथ्यपरकता
यथासंभव – जितना संभव हो, अधिकतम सीमा तक, संभवतः
यथास्थिति – वर्तमान स्थिति, स्थिर अवस्था, मौजूदा दशा
यथोचित – उचित, संगत, अनुकूल
यथोत्तर – क्रमशः, आगे चलकर, पश्चात
याचना — भिक्षा, निवेदन, मांग
यातना — पीड़ा, कष्ट, वेदना
युग — कालखंड, युगांतर, समयावधि
युगानुकूलता – समयसापेक्षता, कालानुकूलता, प्रासंगिकता
युद्ध — संग्राम, रण, लड़ाई, समर
युद्ध — संग्राम, रण, समर
योग्यता – पात्रता, काबिलियत, दक्षता
योग्यतापूर्ण – सक्षम, दक्ष, काबिल
रक्षा — बचाव, प्रतिरक्षा, संरक्षण
रचनात्मकता – सृजनशीलता, नवसृजन, कल्पनाशीलता
रचनाधर्मिता – सृजनशीलता, सृजनात्मक प्रवृत्ति, नवसृजन
रज — धूल, गर्द, कण
रहमत — दया, करुणा, अनुकंपा
राख — भस्म, धूल, राखड़ी
राजा — नृप, भूप, नरेश
राजा — नृप, भूप, नरेश, महाराज
रात — निशा, रजनी, यामिनी
रात — रात्रि, निशा, रजनी, यामिनी
राहत — सहायता, आराम, संबल
रीति — प्रथा, रिवाज, परंपरा
रुकावट — बाधा, अड़चन, अवरोध
रूढ़ि — अंधपरंपरा, प्रचलन, चलन
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
रूढ़ि – परंपरा, रीति, प्रचलन
रूढ़िबद्ध – परंपरागत, जड़, रूढ़
रूढ़िवाद – परंपरावाद, कट्टरता, जड़ता
रूपांकन — चित्रण, प्रस्तुतीकरण, संरचना
रोक — बाधा, निषेध, प्रतिबंध
रोग — बीमारी, व्याधि, अस्वस्थता
रोग — व्याधि, बीमारी, अस्वस्थता
लक्ष्य — उद्देश्य, ध्येय, मकसद
लगातार — निरंतर, सतत, अविराम
लचीलेपन – अनुकूलनशीलता, लचक, अनन्यस्थिरता
लम्हा — पल, क्षण, क्षणिक समय
लाक्षणिक – संकेतात्मक, रूपकात्मक, प्रतीकात्मक
लापरवाही – असावधानी, बेपरवाही, ढिलाई
लेखा — हिसाब-किताब, विवरण, गणना
लोकप्रिय – जनप्रिय, प्रसिद्ध, लोकप्रियता प्राप्त
लोप — विलय, नाश, अंत
वक्तृत्व — भाषण-कला, वाक्पटुता, ओज
वन — अरण्य, कानन, विपिन
वन — जंगल, अरण्य, कानन, विपिन
वर्जना — निषेध, मनाही, प्रतिबंध
वर्णन — विवरण, चित्रण, व्याख्या
वर्षा — बारिश, वृष्टि, मेघवृष्टि, जलवर्षा
वर्षा — वृष्टि, बारिश, जलवर्षा
वाणी — वाक्, वचन, वाणी-शक्ति
वात्सल्य — मातृभाव, स्नेह, करुणा
वायु — पवन, समीर, अनिल
वायु — पवन, समीर, अनिल, वात
वास्तविक — यथार्थ, असली, सच्चा
विकास – उन्नति, प्रगति, अभिवृद्धि
विकास — उन्नति, प्रगति, विस्तार
विचलित — अस्थिर, व्यग्र, भ्रमित
विचारोत्तेजक – प्रेरक, मस्तिष्क-उत्तेजक, चिंतनशील
विजयोल्लास — उत्सव, हर्षोल्लास, उमंग
विद्या — शिक्षा, ज्ञान, सीख, अध्ययन
विधेयात्मक – सकारात्मक, रचनात्मक, अनुमोदनात्मक
विध्वंसक – नाशकारी, विनाशक, ध्वंसकारी
विनम्रता – नम्रता, शालीनता, सौम्यता
विनाश — नाश, ध्वंस, सर्वनाश
विरक्ति – उदासीनता, वैराग्य, आसक्ति का अभाव
विरोध — प्रतिरोध, असहमति
विरोधाभास – असंगति, विसंगति, विरोध
विलंबित – देर से, स्थगित, टला हुआ
विलक्षण — असाधारण, अनोखा, विचित्र
विलक्षणता – अद्भुतता, असामान्यता, अनोखापन
विलय — एकीकरण, लय, समापन
विवरण — ब्यौरा, विवरणिका, जानकारी
विवशता – मजबूरी, लाचारी, बाध्यता
विवादास्पद – विवादपूर्ण, संदिग्ध, विवादजनक
विवेकपूर्णता – समझदारी, सूझबूझ, विवेकशीलता
विवेकशील – समझदार, बुद्धिमान, विवेकी
विवेकसम्मत – समझदारीपूर्ण, उचित, विवेकी
विवेकहीन – मूर्ख, अविवेकी, नासमझ
विवेकाधारित निर्णय – समझदारीपूर्ण फैसला, तर्कसंगत निर्णय, विवेकसम्मत चयन
विवेचन – विश्लेषण, समीक्षा, परीक्षण
विवेचन — विश्लेषण, समीक्षा, विवरण
विशद – स्पष्ट, विस्तृत, सुस्पष्ट
विशाल — विराट, व्यापक, भव्य
विश्लेषणपरक – विवेचनात्मक, गहन परीक्षणात्मक, तर्कप्रधान
विश्लेषणात्मक – विवेचनात्मक, तर्कप्रधान, गहन
विश्वसनीय – भरोसेमंद, प्रामाणिक, सत्यनिष्ठ
विश्वसनीय — भरोसेमंद, विश्वासपात्र, प्रमाणिक
विश्वास — भरोसा, आस्था, यकीन
विश्वासघात — धोखा, दगाबाज़ी, छल
विस्तार — प्रसार, फैलाव, व्याख्या
विस्तारवादी – विस्तार समर्थक, प्रसारक, विस्तारोन्मुख
विस्तारशीलता – फैलाव प्रवृत्ति, प्रसार, व्यापकता
विस्तृतता – फैलाव, व्यापकता, व्यापक रूप
वृक्ष — तरु, पेड़, पादप
वृत्त — समाचार, विवरण, कथा
वृद्धि — बढ़ोतरी, संवर्धन, विकास
वेदना — पीड़ा, यातना, दर्द
व्यग्र — अधीर, बेचैन, चिंतित
व्यर्थ — निष्फल, बेकार, अनुपयोगी
व्यवधान – बाधा, रुकावट, अड़चन
व्यवस्थित – सुव्यवस्थित, क्रमबद्ध, सुसंगठित
व्याख्या — विवरण, विवेचन, अर्थकथन
शत्रु — अरि, दुश्मन, विरोधी, बैरी
शत्रु — अरि, बैरी, विरोधी
शरीर — देह, काया, तन
शांति — अमन, चैन, निश्चिंतता
शांति — अमन, चैन, निश्चिंतता, शान्ति
शिक्षा — विद्या, ज्ञानार्जन, अध्ययन
शिष्टता — सभ्यता, नम्रता, मर्यादा
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
शिष्टाचार – सभ्यता, नम्रता, व्यवहारकुशलता
शीत — ठंड, शीतलता, जाड़ा
शीतकाल — जाड़ा, शीतऋतु, ठंड
शीतलता — ठंडक, शीत, शीतलता
संकट — आपदा, विपत्ति, कठिनाई
संकटग्रस्त – पीड़ित, परेशान, संकट में
संकल्प – निश्चय, प्रतिज्ञा, दृढ़ता
संकेतार्थ – निहितार्थ, परोक्ष अर्थ, गूढ़ भाव
संकोच – झिझक, लज्जा, हिचक
संगठित — एकत्रित, संघबद्ध, सुव्यवस्थित
संगृहीत — संचित, संग्रहित, एकत्र
संघबद्ध — संयुक्त, संगठित, एकीकृत
संघर्षशील – जुझारू, संघर्षरत, कर्मठ
संचय — भंडार, संग्रह, जमाव
संचालक — प्रबंधक, निर्देशक, संचालनकर्ता
संचित — एकत्र, संग्रहित, जमा
संताप — ताप, कष्ट, दुःख
संतुलन – समता, संतुलित अवस्था, बराबरी
संतुलन — समत्व, बराबरी, मध्यमता
संतुलनबोध – समभाव, विवेक, स्थिरता
संतुलनशील – समभावी, स्थिरचित्त, विवेकशील
संतुलित दृष्टि – सम्यक दृष्टिकोण, विवेकपूर्ण नजरिया, तटस्थ सोच
संतोषजनक – संतोषप्रद, तृप्तिकर, उचित
संदिग्ध — शंकास्पद, अविश्वसनीय, संशययुक्त
संदेह — संशय, शक, भ्रम
संपूर्ण — पूर्ण, समग्र, अखंड
संबल — सहारा, समर्थन, आधार
संभावना — आशंका, अवसर, संभाव्यता
संभावना — आशंका, संभाव्यताएँ, अनुमान
संभावना – आशा, उम्मीद, संभाव्य
संभाव्यता — संभावना, अनुमान, आशंका
संयमित – नियंत्रित, संतुलित, मर्यादित
संयोग — मेल, अवसर, संयोगवश
संयोजन — मेल, समन्वय, जोड़
संरक्षण — रक्षा, सुरक्षा, पालन
संरचनात्मक – ढांचागत, संरचनासंबंधी, रूपरेखात्मक
संवर्धन — पोषण, उन्नयन, वृद्धि
संवर्धन – पोषण, विकास, अभिवृद्धि
संविधानसम्मत – वैधानिक, नियमसंगत, कानूनसम्मत
संवेदनबोध – भावबोध, अनुभूति, संवेदना
संवेदनशील — भावुक, कोमलहृदय, नाजुक
संवेदनशील – भावुक, सहृदय, कोमल
संवेदना — सहानुभूति, अनुभूति, भावुकता
संवेदनात्मक – भावात्मक, अनुभूतिपरक, संवेदनशील
संशयग्रस्त — संदेहपूर्ण, भ्रमित, अनिश्चित
संश्लेषण – संयोजन, समन्वय, एकीकरण
संस्कार — परंपरा, रीति, संस्कृति
संस्कृति — सभ्यता, संस्कार, परंपरा
सकारात्मक – आशावादी, रचनात्मक, अनुकूल
सकारात्मक अभिवृत्ति – आशावादी दृष्टि, सकारात्मक सोच, अनुकूल रवैया
सक्रियता — गतिशीलता, चुस्ती, क्रियाशीलता
सजगता – सतर्कता, सावधानी, जागरूकता
सतत — निरंतर, लगातार, अविराम
सत्य — यथार्थ, तथ्य, वास्तविकता
सत्य — सच, यथार्थ, वास्तविक, तथ्य
सद्भावना – भाईचारा, मेल-मिलाप, सौहार्द
सन्निकट – समीप, पास, निकट
सन्निहित – अंतर्निहित, निहित, समाहित
सफलता — विजय, कामयाबी, उपलब्धि, सिद्धि
सफलता — विजय, सिद्धि, उपलब्धि
सभा — परिषद, मंडली, सभा-समूह
सभ्यता — संस्कृति, शिष्टता, संस्कार
समग्र दृष्टिकोण – व्यापक सोच, पूर्ण दृष्टि, समन्वित नजरिया
समग्र विकास – सर्वांगीण उन्नति, बहुआयामी प्रगति, संतुलित विकास
समग्रता – पूर्णता, सम्पूर्णता, अखंडता
समत्व — समानता, निष्पक्षता, तटस्थता
समन्वय — तालमेल, संतुलन, सहयोग
समन्वय – तालमेल, सामंजस्य, संतुलन
समन्वयकारी भूमिका – सेतु की भूमिका, तालमेल साधक, जोड़ने वाला तत्व
समन्वित – तालमेलयुक्त, समायोजित, संतुलित
समय — काल, अवधि, अवसर
समय — काल, वक्त, अवधि, अवसर
समयबद्धता – समयपालन, समयनिष्ठा, समय-संवेदनशीलता
समयसंवेदनशीलता – समय की समझ, कालबोध, तत्परता
समर्थन — सहयोग, backing, सहायता
समाचार — खबर, सूचना, वृत्त
समाज — समुदाय, जनसमूह, लोक
समाज — समुदाय, जनसमूह, लोक
समाधान — निराकरण, निस्तारण, हल
समानता – बराबरी, समता, तुल्यता
समापन — समाप्ति, अंत, अवसान
समाप्ति — अंत, समापन, निस्तारण
समावेशी – सर्वग्राही, व्यापक, समेटने वाला
समीक्षा — आलोचना, परीक्षण, मूल्यांकन
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
समीचीन – उचित, संगत, तर्कसंगत
समुचित – उचित, यथोचित, न्यायसंगत
समुद्र — सागर, सिंधु, जलधि
समुद्र — सागर, सिंधु, जलधि, उदधि
समृद्धि – वैभव, खुशहाली, सम्पन्नता
समेकित — एकत्रित, संयुक्त, संगृहीत
सम्भाव्य – संभावित, संभव, अनुमानयोग्य
सम्मान — आदर, प्रतिष्ठा, मान
सरल — सहज, सुबोध, आसान
सर्वग्राही – व्यापक, समावेशी, सर्वस्वीकारी
सर्वमान्यता – सार्वभौमिक स्वीकृति, सामान्य स्वीकृति, मान्यता
सलाह — परामर्श, मशविरा, सुझाव
सहज – सरल, स्वाभाविक, सहजभावी
सहभागितापूर्ण – सहभागी, सहयोगात्मक, सामूहिक
सहयोग — सहायता, समर्थन, मदद
सहयोगी – मददगार, सहभागी, सहायक
सहवर्ती – साथ-साथ चलने वाला, संबंधित, सहचारी
सहायता — मदद, सहयोग, उपकार
सहिष्णुता – सहनशीलता, धैर्य, सहनभाव
सहृदयता – उदारता, करुणा, संवेदनशीलता
सांकेतिक – प्रतीकात्मक, संकेतयुक्त, लाक्षणिक
सांस्कृतिक चेतना – संस्कृति-बोध, सांस्कृतिक जागरूकता, सभ्यतागत समझ
सांस्थानिक मजबूती – संस्थागत सुदृढ़ता, संरचनात्मक शक्ति, स्थायित्व
साक्ष्य — गवाही, प्रमाण, पुष्टि
सामान्य — साधारण, आम, सर्वसाधारण
सारगर्भित – अर्थपूर्ण, सारयुक्त, गूढ़
सार्थक — उपयोगी, अर्थपूर्ण, सफल
सार्थक परिवर्तन – सकारात्मक बदलाव, उपयोगी परिवर्तन, प्रभावी सुधार
सार्थक हस्तक्षेप – प्रभावी दखल, उपयोगी हस्तक्षेप, सकारात्मक भूमिका
सार्थकता – उपयोगिता, अर्थवत्ता, महत्व
सार्थकवाद – उपयोगितावाद, अर्थप्रधान दृष्टि, प्रयोजनवाद
सार्वकालिक – शाश्वत, सदा के लिए, चिरस्थायी
सार्वजनिक — जनसामान्य, खुला, सार्वजनीन
सार्वजनिक सरोकार – जनसंबंधी विषय, लोकहित, सामाजिक चिंता
सार्वजनिक हित – लोककल्याण, जनहित, सामाजिक भलाई
सार्वभौमिक – वैश्विक, सर्वमान्य, विश्वव्यापी
सार्वहितैषी दृष्टि – जनकल्याणकारी सोच, लोकमंगल भावना, सामाजिक हित
सावधानी — सतर्कता, चौकसी, एहतियात
साहस — वीरता, पराक्रम, हिम्मत
साहस — वीरता, हिम्मत, धैर्य, पराक्रम
साहसिक – वीर, निर्भीक, निडर
सिद्धांतनिष्ठा – मूल्यनिष्ठा, आदर्शवाद, सिद्धांतपरायणता
सुंदर — रमणीय, मनोहर, आकर्षक
सुंदर — रमणीय, मनोहर, सुहावना, आकर्षक
सुगम्य – सुलभ, आसान, पहुँच योग्य
सुदृढ़ – मजबूत, ठोस, दृढ़
सुरक्षा — हिफ़ाज़त, बचाव, रक्षा
सुलझा हुआ – परिपक्व, विवेकशील, समझदार
सुलभ — सहजप्राप्य, आसान, सरल
सुव्यवस्थित — क्रमबद्ध, संगठित, व्यवस्थित
सुसंगठितता – सुव्यवस्था, संगठनबद्धता, क्रमबद्धता
सुसंगत – तार्किक, संगत, मेलयुक्त
सुसंस्कृतता – शालीनता, सभ्यता, संस्कृति-बोध
सुस्पष्टता – स्पष्टता, पारदर्शिता, बोधगम्यता
सूक्ष्म — महीन, बारीक, लघु
सूक्ष्मता – बारीकी, गहनता, सूक्ष्म भाव
सूक्ष्मदर्शी – बारीक समझने वाला, गहन, सूक्ष्म
सूक्ष्मबुद्धि – पैनी समझ, गहरी सूझ, विवेक
सूचना — जानकारी, संदेश, खबर
सूर्य — रवि, आदित्य, दिनकर
सूर्य — रवि, भानु, आदित्य, दिनकर
स्थायित्व – स्थिरता, टिकाऊपन, निरंतरता
स्थायी समाधान – दीर्घकालिक उपाय, टिकाऊ हल, स्थिर निवारण
स्थायीत्वबोध – टिकाऊपन की समझ, निरंतरता, स्थिरता
स्थिरचित्त – धैर्यवान, संतुलित, अविचल
स्पष्टीकरण — व्याख्या, सफ़ाई, स्पष्टता
स्फूर्ति — चुस्ती, फुर्ती, उत्साह
स्फूर्ति – ताजगी, चुस्ती, उत्साह
स्वतंत्रचेता – स्वविचारी, आत्मनिर्भर विचारक, मुक्तमना
स्वतंत्रता – आज़ादी, मुक्ति, स्वाधीनता
स्वतंत्रता — आज़ादी, स्वाधीनता
स्वतंत्रता — आज़ादी, स्वाधीनता, मुक्ति
स्वतःस्फूर्त – स्वाभाविक, सहज, स्वतः उत्पन्न
स्वविवेक – आत्मबोध, निजी विवेक, अंतरात्मा की समझ
स्वाभाविक अनुकूलन – सहज ढलाव, प्राकृतिक समायोजन, तालमेल
स्वाभाविकता – सहजता, नैसर्गिकता, प्राकृतिकता
स्वाभिमान – आत्मसम्मान, गौरव, आत्मगौरव
स्वायत्तता – स्वशासन, स्वतंत्रता, आत्मनिर्णय
स्वास्थ्य — आरोग्य, तंदुरुस्ती, कुशलता
स्वीकृत – मान्य, अनुमोदित, स्वीकार्य
स्वेच्छा – इच्छा, मर्जी, स्वभाव
स्वेच्छाचार – मनमानी, निरंकुशता, मनोवृत्ति
स्वैच्छिक सहभागिता – स्वेच्छा से भागीदारी, आत्मप्रेरित सहयोग, voluntary involvement
हठ – जिद, ज़िद्द, दुराग्रह
हठधर्मिता – ज़िद, दुराग्रह, कट्टरता
हतोत्साहित – निराश, हताश, मनोबलहीन
हर्ष – आनंद, प्रसन्नता, उल्लास
हस्तक्षेपकारी – दखल देने वाला, प्रभाव डालने वाला, सक्रिय
हितकारी – लाभकारी, उपयोगी, कल्याणकारी
हितोन्मुख नीति – जनहितकारी नीति, कल्याणपरक दृष्टि, लाभोन्मुख सोच
हिसाबदेही — जवाबदेही, उत्तरदायित्व, उत्तरदान
हिस्सा — भाग, अंश, शेयर
महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द Synonyms in Hindi
हीनता – तुच्छता, कमजोरी, न्यूनता
हृदय — उर, दिल, हिय
हृदयंगम – समझ में आने योग्य, स्पष्ट, ग्राह्य
हृदयग्राही – आकर्षक, प्रभावशाली, मन को छूने वाला
हृदयस्पर्शी – मार्मिक, भावुक, मर्मस्पर्शी
हेतुपूर्ण – उद्देश्यपूर्ण, कारणयुक्त, सार्थक
हेय – तुच्छ, नीच, घृणित
ह्रास — क्षय, अवनति, कमी
Also Read: Interesting Facts in Hindi